Top
  >  Kultura   >  Sztuka pod nogami

Lizbona w deszczu

Lizbona bywa śliska. Bezwstydnie szczerzy do nas bruki. Kokieteryjnie szczerbi bazalt. Doskonale wie, że w miękkim deszczowym świetle wygląda najkorzystniej. I cóż, że czasem zaliczysz glebę? Wiedz przechodniu, że jest to gleba z potężną historią!

Sztuka pod nogami

Już w czasach starożytnego Rzymu, Portugalia uposażona została gęstą siatką dróg. Wiele z dzisiejszych autostrad pamięta swym szlakiem czasy Imperium. Rzymska technika mozaikowa stanowiła wspaniałe źródło inspiracji. Czasy arabskiej finezji dodatkowo wzbogaciły gamę wzorów rzemiosła.

Zdjęcie: <<Bóg Oceanu>>- mozaika z okresu starożytnego Rzymu (II-III w.n.e) – Muzeum Miejskie w Faro

Wielkie odkrycia geograficzne

Kiedy portugalskie karawele wyruszyły w poszukiwaniu nowych światów dla świata, upaprane stołecznym błotem królewskie podeszwy, stały się nie lada obciachem. Zrodziła się konieczność stworzenia brukowanych <<nowych ulic>> (po portugalsku <<ruas novas>>). Ponadto, góry kamieni stanowiły doskonałe obciążenie dla statków, które żądne zamorskich łupów, z wielką nadzieją i niewielkim załadunkiem, odkrywały nowe lądy. To właśnie dlatego wspaniałe przykłady <<calçada portuguesa>> możemy podziwiać również w dawnych portugalskich koloniach. Dziś, najciekawszy przykład stanowią bruki Makau.

Makau, była portugalska kolonia, przekazana Chinom dopiero w 1999 roku, przez wieki (od 1557 roku), służyło za bramę do Azji dla Europejczyków.

Nosorożec w Lizbonie

Ponoć jedną z motywacji króla Manuela I do rozbudowy infrastruktury dróg Lizbony, był bagnisty nieład, jaki czyniły na dworze egzotyczne zwierzęta, osobliwa żywa kolekcja monarchy, o potężnych zasobach i wielkim ego. O słynnej, niedoszłej walce słonia z nosorożcem możecie przeczytać w tekście poniżej. 

Nosorożec w Lizbonie

Sztuka portugalskich bruków

Rwący nurt XIX wieku ubrał miejskie ulice w najpiękniejsze z szat. Ojcem mozaiki artystycznej – <<calçada portuguesa>>  jest Eusébio Pinheiro Furtado (1777-1861), inżynier wojskowy, który wpadł na nietypowy pomysł resocjalizacji więźniów. W pocie czoła, <<grilhetos>> , czyli powiązani łańcuchami skazańcy, czarno na białym, opletli zygzakiem jeden z placów podzamcza. Oryginalny bruk okazał się być wielkim sukcesem!

Szerokie morze Lizbony

Rossio

Zdjęcie: <<Mar Largo>>, 1848, Plac D. Pedro IV

W 1848 roku narodził się jeden z bardziej emblematycznych przykładów <<calçada portuguesa>>Szesnaście miesięcy ciężkiej pracy zaowocowały <<szerokim morzem>> (<<mar largo>>) o powierzchni 8712 metrów kwadratowych, które dziś oblewa Plac D. Pedro IV. Szał artystycznych chodników ogarnął miasto! Z czasem, przedsiębiorcy, zaczęli ukrywać w brukach, symbole związane z ich działalnością. Bogate portugalskie złoża kamieni wapiennych i bazaltu motywowały do dalszych działań, coby obcasy miejskich elegantek wreszcie mogły stukać tak, jak należy!

Zdjęcie: Hołd dla królowej muzyki fado – Amália Rodrigues, projekt: VHILS, 2015, Alfama

Dziś, portugalska galeria pod naszymi nogami to efekt żmudnej, acz niezwykle kreatywnej pracy anonimowych artystów <<calcateiros>> . Nieskończoność powierzchni miejskich ulic, ciągle inspiruje nowych twórców. Fantastycznym przykładem romansu <<calçada portuguesa>> ze sztuką współczesną,  jest hołd ulic Alfamy dla wielkiej divy muzyki fado – Amália Rodrigues projektu portugalskiego artysty – VHILS. Zamyślony, pochyły profil artystki, w deszczowe dni, rzewnie płacze.

Calçada portuguesa w liczbach:

  • Kamienne dywany skonstruowane są z kostek o rozmiarach: 5/7 cm (kostka standardowa), 4/5 cm (kostka do mozaik artystycznych), 9/11 cm i 12/13 cm  (większe kostki do dróg przejezdnych);
  • 1 metr sześcienny bruku waży około 1300-1500 kilogramów;
  • W zależności od kamienia, z którego została wykuta, cena jednej kostki waha się między 0,22 – 0,6 euro;
  •  W zależności od wzoru mozaiki, w ciągu ośmiu godzin intensywnej pracy, rzemieślnik – <<calcateiro>> jest w stanie ułożyć od 8 do 20 metrów kwadratowych bruku.

 

Źródło: <<Manual da calçada portuguesa>>, HENRIQUES, A.M., CASAL MOURA, A.A., & AMADO SANTOS, (2009).

Tekst: Kaja Łaszczych

Zdjęcie tytułowe: Barbs

Lisbon ~ Travel Photography ~ November 2019

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o
Call Now Button